KLIMAATAKKOORD

In het Kolenfonds werken FNV en UWV samen

MENSEN HELPEN NAAR NIEUW WERK

TEKST MICHIEL MONS BEELD MARCEL BAKKER

De FNV werkt mee aan de energietransitie. Voorwaarde is wel dat er goede regelingen zijn voor mensen die daardoor hun baan verliezen. Voor de Hemwegcentrale is er nu het Kolenfonds. Dat kwam er niet vanzelf.

Op 1 januari 2020 sluit de Hemwegcentrale in de Amsterdamse Westhaven zijn poorten. Voor de werknemers die daardoor hun baan verliezen zijn vanuit het Kolenfonds middelen beschikbaar om ze naar nieuw werk te begeleiden, ze om te scholen en mogelijk inkomensverlies tijdelijk te compenseren. Dat gebeurt in het Mobiliteitscentrum Kolenketen Westhaven, waar loopbaanadviseurs van FNV en UWV samenwerken. Vicevoorzitter Kitty Jong van de FNV en directeur Tof Thissen van UWV WERKbedrijf blikken samen terug op het proces van totstandkoming en spreken hun verwachtingen uit over het resultaat van deze krachtenbundeling.


‘Nee.’ Dat is het resolute antwoord van Kitty Jong op de vraag of het Kolenfonds er ook zónder de FNV zou zijn gekomen. ‘Wij zijn al vier, vijf jaar geleden gaan praten met de kaderleden bij de energiecentrales en de kolenoverslag. Want iedereen daar zag toen al aankomen dat het stoken van kolen om energie op te wekken zijn langste tijd gehad heeft. Wat ik heel bijzonder vind is dat de werknemers toen niet direct de hakken in het zand hebben gezet, maar bewust de vlucht naar voren namen. We werken mee aan de energietransitie, maar dan moet er wel goed worden gezorgd voor werknemers die daardoor hun baan verliezen. Uit deze groep mensen is het actiecomité Kolenfonds ontstaan. Zij verdienen de credits voor wat nu tot stand is gekomen, want ze hebben daar jarenlang actie voor moeten voeren. Die strijd heeft uiteindelijk tot dit resultaat geleid.’


Westhavenarrangement

Zonder slag of stoot ging het niet. Zelfs na het akkoord op hoofdlijnen over het Kolenfonds, waren nog maandenlange onderhandelingen met de ambtelijke top van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en met minister Koolmees zelf nodig om een regeling uit te werken voor het tijdelijk compenseren van inkomensachteruitgang. ‘Voor ons was zo’n aanvullingsregeling onlosmakelijk verbonden met andere elementen in wat nu het Westhaven-arrangement heet’, stelt Jong.


Uitgelezen kans

‘UWV is blij met de samenwerking’, zegt de hoogste baas van UWV WERKbedrijf Tof Thissen. ‘Wij hebben al langere tijd de ambitie om meer te betekenen voor mensen dan alleen de instantie die een uitkering betaalt. Het liefst willen we ze vroeg bij de hand nemen om te zorgen dat ze weer werk vinden nog voordat ze in de WW komen. De krachtenbundeling met de FNV binnen het Mobiliteitscentrum is een uitgelezen kans om die ambitie verder waar te maken. Deze vorm van persoonlijke begeleiding en bemiddeling zou voor UWV model kunnen staan voor andere branches waar reorganisaties gaande zijn. Denk aan Tata Steel en Nedcar.’


Frustratie

Omgekeerd is de FNV ook te spreken over de samenwerking met UWV. ‘We brengen beide onze specifieke expertise in op het gebied van loopbaanbegeleiding en kennis van de arbeidsmarkt’, vindt Jong. ‘Als vakbond zijn we erop gebrand te laten zien dat we dit goed kunnen. Dat we er niet alleen zijn voor cao’s en acties, maar dat we mensen kunnen helpen hun leven weer op orde te krijgen, werk te vinden dat ze graag willen doen en in dat hele proces toch zelf de regie te voeren.’ De vicevoorzitter van de FNV kan enige frustratie over de huidige rol van de vakbeweging bij de uitvoering van de werknemersverzekeringen niet verbergen. ‘We staan al veel te lang buitenspel, terwijl het toch eigenlijk ónze verzekeringen zijn waar wíj aan meebetalen als werknemers. Ook daarom is het van belang dit project tot een succes te maken: als opstap om onze invloed te vergroten.’


Mismatch

Thissen begrijpt die ambitie van de FNV, maar kan zich er niet over uitspreken. ‘Dat is een zaak voor de politiek’, zegt hij. ‘Maar ik heb al wel eens met Han Busker (voorzitter FNV, red.) gesproken over een breed sociaal akkoord dat we samen zouden kunnen overeenkomen om de grote uitdagingen op de arbeidsmarkt gezamenlijk aan te pakken.’ Jong zou dat toejuichen: ‘Daar is nog veel te doen. Er is berekend dat bij de kolencentrales zo’n 2700 mensen hun baan gaan verliezen. Maar als je in breder verband kijkt zijn er wel zo’n 260 duizend banen met de energietransitie gemoeid, terwijl er in de nieuwe, duurzame energievoorziening maar 200 duizend nieuwe banen bijkomen. Daar zit bovendien een mismatch in competenties en regio’s. Wat zou het mooi zijn als we de gelegenheid krijgen als vakbeweging, samen met andere partners, om ouderen om te scholen en jongeren te bewegen te kiezen voor de duurzame energiebranche.’

HET KOLENFONDS

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat de kolengestookte energiecentrales de komende jaren hun poorten gaan sluiten. Al op 1 januari 2020 gaat de Hemwegcentrale in de Amsterdamse Westhaven dicht. De FNV draagt de energietransitie een warm hart toe, maar staat op het standpunt dat werknemers die door klimaatmaatregelen hun baan kwijtraken er niet het slachtoffer van mogen worden. De vakbond heeft er daarom bij de overheid op aangedrongen middelen ter beschikking te stellen voor deze groep werknemers. En dat is gelukt, niet in de laatste plaats door de inzet van de FNV-kaderleden verenigd in het actiecomité Kolenfonds.

Minister Koolmees heeft onder meer een bedrag van 22 miljoen euro beschikbaar gesteld om de werknemers van werk naar werk te begeleiden, voor scholing en om mogelijke inkomensachteruitgang te compenseren. Daarnaast is nu het Mobiliteitscentrum Kolenketen Westhaven opgericht, dat 1 november van start ging in het FNV Regionaal Vakbondshuis te Amsterdam.


Loopbaanadviseurs van FNV en UWV werken daar samen om de medewerkers van de energiecentrale van Vattenfall/Nuon en het overslagbedrijf OBA die boventallig worden, naar nieuw werk te begeleiden. Daarvoor doorlopen ze een uitgebreide beroepentest en volgen ze een opleiding of omscholing als die nodig is voor de nieuwe baan. Belangrijk is dat de werknemer zelf de regie voert over zijn of haar traject en dat zijn of haar wensen omtrent nieuw werk centraal staan. Uniek in het geheel is dat drie jaar lang aanvulling op het salaris wordt verstrekt, als de werknemer minder gaat verdienen of op een uitkering is aangewezen.


Meer informatie op de website www.mckw.nl

Deel deze pagina