GEFIKST

Acties stoppen SyRI

BIJ VOORBAAT VERDACHT

TEKST BART SPELEERS ILLUSTRATIE GIJS KAST

Rotterdam heeft een dubieus fraudeonderzoek beëindigd na succesvol verzet van buurtbewoners en FNV-leden, onder wie Driss Tabghi. ‘Arme gezinnen worden bij voorbaat aangemerkt als crimineel, dat kan toch niet?’

Armoede is een groot probleem in Rotterdam. Een op de vijf kinderen in de havenstad groeit op in armoede. Treurig, vindt ook de Rotterdamse wethouder voor armoedebestrijding, die met een nieuwe aanpak – Uit de knoop – de vicieuze cirkel van armoede onder z’n stadgenoten wil doorbreken. Driss Tabghi (69) is het eens met de politici: veel Rotterdammers hebben te weinig geld om rond te komen. Dat is allerminst nieuws voor het gepensioneerde FNV-lid.


De Nederlandse Marokkaan werkte decennialang als opbouwwerker in de ‘slechtste’ wijken van de stad en is vrijwillig FNV-consulent in onder meer de Rotterdamse Bloemhof en Hillesluis. ‘In deze buurten wonen veel mensen met een migratieachtergrond en een uitkering’, vertelt Tabghi. Dat Rotterdam met Uit de knoop intensieve hulp aan vijfhonderd arme gezinnen gaat geven, kan Tabghi alleen maar toejuichen, maar dat de gemeente tegelijkertijd 1263 adressen in Bloemhof en Hillesluis aanwijst als ‘mogelijk frauduleus’ op basis van het dubieuze en schimmige SyRI, maakt hem woedend.


Sociale recherche

SyRI is een digitaal systeem dat gegevens koppelt van onder meer de Belastingdienst, UWV, de gemeente en de Sociale Verzekeringsbank. Op basis van algoritmen worden vervolgens adressen met een ‘verhoogd frauderisico’ aangewezen. De methode is omstreden, omdat deze werkt volgens een zogenoemde sleepnetmethodiek: in plaats van een individuele verdenking te onderzoeken, licht het systeem de data van een complete buurt of wijk door.


De FNV vindt de inzet van SyRI een grove aantasting van de privacy en burgerrechten. Rotterdam zette SyRI dus in de buurten Bloemhof en Hillesluis in. De ‘mogelijk frauduleuze’ adressen zouden binnenkort bezoek krijgen van de sociale recherche. Stigmatiserend, vindt Tabghi. ‘Arme gezinnen worden bij voorbaat aangemerkt als crimineel, dat kan toch niet? En er wordt gekozen voor bepaalde wijken. Niet voor ‘Wassenaarse’ buurten, maar voor ‘probleemwijken’ als Bloemhof en Hillesluis. Pure discriminatie.’


Witwassen

Afgelopen zomer komt de vakbond in actie tegen het gebruik van SyRI. Tabghi en andere FNV-leden informeren de bewoners van Bloemhof en Hillesluis met flyeracties en organiseren een protestbijeenkomst. ‘In een bomvolle zaal is door ons uitleg gegeven over SyRI’, vertelt Tabghi. ‘De meeste bezoekers wisten niet eens wat SyRI was en dat het systeem een op de tien bewoners had aangewezen voor een huisbezoek.’ De bewoners reageren boos op die informatie en zijn actiebereid. Een week later overhandigt een delegatie van bewoners het boek Vriendjespolitiek, fraude en corruptie in Nederland aan burgemeester Aboutaleb van Rotterdam. ‘Om hem te inspireren om de écht grote fraude in Nederland aan te pakken’, vertelt Tabghi. ‘Zoals grootschalige belastingontduiking en witwassen.’ Begin juli trekt de gemeente het fraudeonderzoek in, omdat ‘de privacy niet kan worden gewaarborgd’.


‘Mooi nieuws, de slag in Rotterdam is gestreden’, reageert het FNV-lid. ‘Maar de oorlog is nog niet gewonnen.’ Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties, waaronder de FNV en schrijvers Maxim Februari en Tommy Wieringa (zie ook FNV Magazine 3, 2018), wil dat SyRI nergens in Nederland meer wordt gebruikt en voert een rechtszaak tegen de staat. Sinds de wettelijke invoering van SyRI, vijf jaar geleden, heeft het tienduizenden burgers ‘doorgespit’, maar tot nu toe nog niet één fraudeur opgespoord.

Deel deze pagina