TEKST ANDRÉ DE VOS ILLUSTRATIE MARIJN VAN DER WAA

ECONOMIE UITGELEGD

MIDDENGROEPEN

Vroeger was de term Jan Modaal heel gebruikelijk. Tegenwoordig gaat het vaak over ‘de middengroepen’. En dat is een rekbaar begrip, blijkt. Die middengroepen staan in de belangstelling omdat hun inkomens nauwelijks stijgen en ze niet zeker zijn van hun banen.

Wie zijn die middengroepen?

Het modale inkomen is dit jaar 35.500 euro. Maar let op: dat is iets anders dan het ‘gemiddelde’ inkomen. Dat ligt met 41.200 euro beduidend hoger doordat het omhoog wordt gehaald door topinkomens. De middengroep is iedereen rond het modale inkomen.


Is er een harde definitie van de middengroep?

Een harde definitie is er niet. Het is een rekbaar begrip. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid hanteert in de studie ‘De val van de middenklasse’ een ondergrens van 60 procent van modaal en een bovengrens van 200 procent. Zo behoort ineens 82 procent van de inkomens tot de middengroep. Dat schiet lekker op, maar de bovenste middengroepen verdienen dus wel ruim drie keer zoveel als de onderste: een immens verschil in levensstandaard. Volgens sommige politici lopen de middengroepen zelfs door tot een ton.


Waarom wil je het hebben over een middengroep?

Dat ligt aan de politiek. Het inkomen is de standaardmanier om middengroepen te definiëren, omdat allerlei overheidsmaatregelen vooral van invloed zijn op het inkomen. Als je vervolgens de middengroepen flexibel definieert, kan iedere politicus zijn eigen beleid verdedigen als ‘goed voor de middengroepen’.


Hoe maak je de inkomensverdeling inzichtelijk?

De Nederlandse econoom Jan Pen bedacht een leuke manier om inzicht te geven in de inkomensverdeling. Het inkomen wordt gerelateerd aan de lengte van de gemiddelde Nederlander en alle Nederlanders komen in één uur voorbij. In de eerste minuut van de Parade van Pen is er niets te zien. Dat zijn mensen met een negatief inkomen. Dan komen de ‘dwergen’ van de minimuminkomens. Het gemiddelde inkomen komt na 35 minuten langs. De topinkomens in de allerlaatste minuut: ze zijn ruim vier keer zo lang. De middengroepen maken bijna vijftig minuten uit van de parade.


Hoe zit het met het vermogen?

Bij het vermogen ziet de Parade van Pen er heel anders uit. Het eerste half uur is er vrijwel niets te zien; dat zijn de huishoudens met schulden en de huishoudens zonder spaargeld. De gemiddelde Nederlander komt pas na drie kwartier voorbij, met een vermogen van 164.000 euro. Het hoge gemiddelde wordt hier nog veel meer opgedreven door de toppers. De huishoudens die in de laatste minuut passeren zijn twintig keer zo lang (=rijk) als de gemiddelde Nederlander. Ze bezitten meer dan 3 miljoen euro.


Bij de vermogens is de middengroep veel kleiner. En de mensen met een groot vermogen zijn niet per se mensen met een hoog inkomen. En andersom. Middengroepen, zo rekbaar als de politiek het wil.

Deel deze pagina